Όλοι οι ειδικοί συμφωνούν: Οι αεροπορικές επιθέσεις από μόνες τους δεν αρκούν για την επίτευξη των στόχων ΗΠΑ και Ισραήλ - Πολύ σύντομα θα αποδειχθεί πως οι δύο σύμμαχοι βρίσκονται σε θανάσιμο κίνδυνο με καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρο τον κόσμο
Η συνεχιζόμενη στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τον πραγματικό στόχο αυτών των επιχειρήσεων.
Θα οδηγήσουν οι αεροπορικές επιθέσεις και οι πιθανές μελλοντικές στρατιωτικές επεμβάσεις σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη;
Και αν όντως πραγματοποιηθεί μια τέτοια αλλαγή, θα είναι το νέο ιρανικό καθεστώς δημοκρατικό και υπεύθυνο έναντι του λαού του;
Οι ειδικοί φαίνεται να συμφωνούν ότι, παρά τη στοχοποίηση και τη δολοφονία υψηλών πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου και του Ανώτατου Ηγέτη Ali Khamenei, οι αεροπορικές επιθέσεις από μόνες τους δεν αρκούν για να εξαναγκάσουν σε φυγή τους επιζώντες στα ανώτατα επίπεδα του θεοκρατικού καθεστώτος, ιδιαίτερα το ισχυρό Ισλαμικό Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC).
Η στρατιωτική πίεση μπορεί να διαρκέσει μήνες, ενώ η εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων των ΗΠΑ φαίνεται να είναι πλέον αποδεκτή από τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump, ο οποίος έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει σε όλα τα ενδεχόμενα.
Παρά ταύτα, η δεύτερη ερώτηση – αν το νέο καθεστώς θα είναι δημοκρατικό – δεν έχει εύκολη απάντηση.
Στόχος ανέφικτος για ΗΠΑ – Ισραήλ η αλλαγή καθεστώτος
Οι Trump και Netanyahu έχουν δημόσια δηλώσει ότι η απομάκρυνση της απειλής των πυρηνικών όπλων και των βαλλιστικών πυραύλων είναι μόνο ένα μέρος της στρατηγικής τους.
Ο τελικός στόχος, όπως υποστηρίζουν, είναι να προσφέρουν στους Ιρανούς την ελευθερία από το «κακό» και καταπιεστικό ισλαμικό καθεστώς, προωθώντας ταυτόχρονα τις αξίες της δημοκρατίας και των φιλελεύθερων ιδεών.
Η παραδοσιακή σοφία υπαγορεύει ότι ένα πιο δημοκρατικό Ιράν θα ήταν ασφαλέστερο για τον κόσμο.
Όμως η ιστορία δείχνει μια διαφορετική πραγματικότητα.
Οι στρατιωτικές επεμβάσεις από το εξωτερικό, ακόμη και με στόχο την αλλαγή καθεστώτος, σπάνια οδηγούν σε πραγματική δημοκρατία.
Στην πραγματικότητα, η ακαδημαϊκή συναίνεση υπογραμμίζει ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις αλλαγής καθεστώτων συχνά αποτυγχάνουν και έχουν καταστροφικές παρενέργειες.
Από τις 28 περιπτώσεις αλλαγής καθεστώτος που έχουν καταγραφεί από τους πολιτικούς επιστήμονες Alexander Downes και Jonathan Monten, μόνο τρεις – Ιαπωνία, Γερμανία και Παναμάς κατάφεραν να εγκαθιδρύσουν μια διαρκή δημοκρατία.
Η επιτυχία σε αυτές τις χώρες αποδίδεται σε παράγοντες που έλειπαν από άλλες περιπτώσεις: οικονομική ανάπτυξη, κοινωνική και εθνοτική ομοιομορφία, και προηγούμενη εμπειρία με δημοκρατικές δομές.
Στην περίπτωση της Γερμανίας η εμπειρία με τη δημοκρατία πριν από την άνοδο των Ναζί υπό τον Adolf Hitler και η οικονομική βιομηχανική βάση έπαιξαν καθοριστικό ρόλο.
Στην Ιαπωνία, η περίοδος της «Taisho Democracy» (1912–1926) είχε ήδη δημιουργήσει βασικές δομές συμμετοχικής πολιτικής, όπως εκλογές, διευρυμένο εκλογικό δικαίωμα και ενεργή κοινοβουλευτική συζήτηση.
Παράλληλα, η διαρκής και καλά χρηματοδοτούμενη αμερικανική παρέμβαση μέσω του Σχεδίου Marshall και η υποστήριξη για νέες δημοκρατικές πολιτικές δομές διασφάλισαν τη σταθερότητα και την αποτροπή της επιστροφής του φασισμού ή του ιαπωνικού μιλιταρισμού.
Τα αιματηρά παραδείγματα της τραγικής αποτυχίας
Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, όπως στο Ιράν το 1953, τη Γουατεμάλα (1954), τη Χιλή (1973) και τη Βενεζουέλα (2026), οι αλλαγές καθεστώτων οδήγησαν σε δικτατορικές διακυβερνήσεις φιλικές προς τη Δύση, όχι σε δημοκρατίες.
Ο Mohammed Reza Pahlavi στο Ιράν, ο Carlos Castillo Armas στη Γουατεμάλα και ο Pinochet στη Χιλή επιβεβαίωσαν ότι η αντικατάσταση ηγετών χωρίς θεσμικές μεταρρυθμίσεις σημαίνει παραμονή της καταπίεσης υπό νέα προσωπεία.
Στην πρόσφατη περίπτωση της Βενεζουέλας, η Delcy Rodriguez αναλαμβάνει προσωρινά την προεδρία, με στόχο τη σταθεροποίηση της οικονομίας και τη διατήρηση της πολιτικής δομής της χώρας.
Αυτή η στρατηγική, που επιτράπηκε για τα συμφέροντα των ΗΠΑ, δεν είχε καμία σχέση με πραγματική δημοκρατία.
Το μάθημα είναι προφανές: η αλλαγή καθεστώτος είναι θεσμική, όχι ηγετική. Η απομάκρυνση ενός ηγέτη χωρίς ανασυγκρότηση των θεσμών οδηγεί σε επιφανειακές αλλαγές και συνεχιζόμενη αστάθεια.
Οι περιπτώσεις Αφγανιστάν (2001), Ιράκ (2003) και Λιβύη (2011) επιβεβαιώνουν τις αποτυχίες τέτοιων στρατιωτικών παρεμβάσεων.
Οι αμερικανικές δυνάμεις υπέθεταν ότι υπήρχαν εναλλακτικοί ηγέτες που θα μπορούσαν να οικοδομήσουν δημοκρατικές και λογοδοτούσες κυβερνήσεις.
Ωστόσο, προσωπικότητες όπως ο Ahmed Chalabi στο Ιράκ απέδειξαν ότι οι υποσχέσεις για θερμή υποδοχή των ΗΠΑ από τους πολίτες ήταν εντελώς ανυπόστατες.
Οι συνέπειες για τις ΗΠΑ ήταν καταστροφικές: περίπου 4.500 στρατιωτικοί νεκροί, πάνω από 100.000 θάνατοι αμάχων και οικονομικό κόστος άνω των 4,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παράλληλα, η εξωτερική παρέμβαση συχνά δημιουργεί πολιτικά κενά και εμφύλιες συγκρούσεις.
Η αποσύνθεση των στρατιωτικών δυνάμεων και η δημιουργία κενών εξουσίας δίνουν χώρο σε εξεγέρσεις και μειονοτικές διεκδικήσεις, όπως φάνηκε στο Αφγανιστάν και στο Ιράν.
Εξαιρετικά επικίνδυνη για τις ΗΠΑ η παγίδα του Ιράν για τρεις λόγους
Στο Ιράν, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σύνθετη.
Πρώτον, δεν υπάρχει ένας καθολικά αποδεκτός ηγέτης που να αντικαταστήσει το θεοκρατικό καθεστώς.
Τρεις βασικές ομάδες έχουν ιστορικά προσπαθήσει να αμφισβητήσουν την κυβέρνηση των μουλάδων στην Τεχεράνη: οι People’s Mujahideen (Mojahedin-e-Khalq), το Πράσινο Κίνημα και ο Reza Pahlavi, γιος του Σάχη.
Ο Pahlavi, που ζει στην Ουάσιγκτον, προβάλλει τη δημοκρατική λύση, αλλά η αποδοχή του από τον λαό του Ιράν παραμένει αμφίβολη.
Δεύτερον, το IRGC παραμένει μια πανίσχυρη δύναμη που ελέγχει στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους.
Χωρίς τον διαχωρισμό στρατιωτικής και οικονομικής εξουσίας, η συστημική αλλαγή είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Τρίτον, η ανάδειξη των Κούρδων και των Μπαλούχων ως ενεργών πολιτών μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω ανησυχία στις γειτονικές χώρες, όπως στις χώρες του Περσικού Κόλπου, τη Συρία και την Τουρκία αυξάνοντας τον κίνδυνο ασταθών συνόρων.
Ο απόλυτος εφιάλτης σε ζωντανή μετάδοση
Συμπερασματικά, η προσπάθεια των Trump και Netanyahu να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν φαίνεται μάλλον επιφανειακή και επικίνδυνη.
Χωρίς πραγματικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως ανεξάρτητη δικαιοσύνη και σταθερά δημοκρατικά όργανα, οποιαδήποτε αλλαγή θα παραμείνει επιφανειακή, ενισχύοντας την αστάθεια και όχι τη δημοκρατία.
Οι ΗΠΑ φαίνεται ότι δεν είναι έτοιμες για μια μακροχρόνια, δέσμευση τύπου Ιαπωνίας - Γερμανίας που θα διασφάλιζε πραγματική θεσμική αλλαγή και προστασία από την επιστροφή ενός αυταρχικού καθεστώτος.
Η ιστορία των εξωτερικών στρατιωτικών επεμβάσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ μάς διδάσκει ότι η αποστασιοποίηση από τις θεσμικές αλλαγές και η εμμονή σε «αποκεφαλισμούς» ηγετών οδηγεί μόνο σε αμφιλεγόμενες νίκες και βαθύτερη αδυναμία πολιτικών συστημάτων.
Το Ιράν, με το ισχυρό IRGC, τις πολυάριθμες εθνοτικές ομάδες και την έλλειψη δημοκρατικής κουλτούρας, δεν φαίνεται να αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα.
Η πραγματική πρόκληση για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν είναι η ανατροπή ενός ηγέτη, αλλά η μεταρρύθμιση του θεσμικού καθεστώτος.
Χωρίς αυτή, κάθε στρατιωτική επιτυχία θα είναι μια ψεύτικη νίκη, και η υπόθεση της «ελευθερίας για τον ιρανικό λαό» θα παραμείνει ένα πολιτικό αφήγημα που εξυπηρετεί αποκλειστικά τα στρατηγικά συμφέροντα της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ.
Εν κατακλείδι στις 28 Φεβρουαρίου 2026 ΗΠΑ και Ισραήλ άναψαν μία γεωπολιτική φωτιά που καίει ανεξέλεγκτη και πλέον δεν μπορούν να σβήσουν.
www.bankingnews.gr
Θα οδηγήσουν οι αεροπορικές επιθέσεις και οι πιθανές μελλοντικές στρατιωτικές επεμβάσεις σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη;
Και αν όντως πραγματοποιηθεί μια τέτοια αλλαγή, θα είναι το νέο ιρανικό καθεστώς δημοκρατικό και υπεύθυνο έναντι του λαού του;
Οι ειδικοί φαίνεται να συμφωνούν ότι, παρά τη στοχοποίηση και τη δολοφονία υψηλών πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου και του Ανώτατου Ηγέτη Ali Khamenei, οι αεροπορικές επιθέσεις από μόνες τους δεν αρκούν για να εξαναγκάσουν σε φυγή τους επιζώντες στα ανώτατα επίπεδα του θεοκρατικού καθεστώτος, ιδιαίτερα το ισχυρό Ισλαμικό Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC).
Η στρατιωτική πίεση μπορεί να διαρκέσει μήνες, ενώ η εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων των ΗΠΑ φαίνεται να είναι πλέον αποδεκτή από τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump, ο οποίος έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει σε όλα τα ενδεχόμενα.
Παρά ταύτα, η δεύτερη ερώτηση – αν το νέο καθεστώς θα είναι δημοκρατικό – δεν έχει εύκολη απάντηση.
Στόχος ανέφικτος για ΗΠΑ – Ισραήλ η αλλαγή καθεστώτος
Οι Trump και Netanyahu έχουν δημόσια δηλώσει ότι η απομάκρυνση της απειλής των πυρηνικών όπλων και των βαλλιστικών πυραύλων είναι μόνο ένα μέρος της στρατηγικής τους.
Ο τελικός στόχος, όπως υποστηρίζουν, είναι να προσφέρουν στους Ιρανούς την ελευθερία από το «κακό» και καταπιεστικό ισλαμικό καθεστώς, προωθώντας ταυτόχρονα τις αξίες της δημοκρατίας και των φιλελεύθερων ιδεών.
Η παραδοσιακή σοφία υπαγορεύει ότι ένα πιο δημοκρατικό Ιράν θα ήταν ασφαλέστερο για τον κόσμο.
Όμως η ιστορία δείχνει μια διαφορετική πραγματικότητα.
Οι στρατιωτικές επεμβάσεις από το εξωτερικό, ακόμη και με στόχο την αλλαγή καθεστώτος, σπάνια οδηγούν σε πραγματική δημοκρατία.
Στην πραγματικότητα, η ακαδημαϊκή συναίνεση υπογραμμίζει ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις αλλαγής καθεστώτων συχνά αποτυγχάνουν και έχουν καταστροφικές παρενέργειες.
Από τις 28 περιπτώσεις αλλαγής καθεστώτος που έχουν καταγραφεί από τους πολιτικούς επιστήμονες Alexander Downes και Jonathan Monten, μόνο τρεις – Ιαπωνία, Γερμανία και Παναμάς κατάφεραν να εγκαθιδρύσουν μια διαρκή δημοκρατία.
Η επιτυχία σε αυτές τις χώρες αποδίδεται σε παράγοντες που έλειπαν από άλλες περιπτώσεις: οικονομική ανάπτυξη, κοινωνική και εθνοτική ομοιομορφία, και προηγούμενη εμπειρία με δημοκρατικές δομές.
Στην περίπτωση της Γερμανίας η εμπειρία με τη δημοκρατία πριν από την άνοδο των Ναζί υπό τον Adolf Hitler και η οικονομική βιομηχανική βάση έπαιξαν καθοριστικό ρόλο.
Στην Ιαπωνία, η περίοδος της «Taisho Democracy» (1912–1926) είχε ήδη δημιουργήσει βασικές δομές συμμετοχικής πολιτικής, όπως εκλογές, διευρυμένο εκλογικό δικαίωμα και ενεργή κοινοβουλευτική συζήτηση.
Παράλληλα, η διαρκής και καλά χρηματοδοτούμενη αμερικανική παρέμβαση μέσω του Σχεδίου Marshall και η υποστήριξη για νέες δημοκρατικές πολιτικές δομές διασφάλισαν τη σταθερότητα και την αποτροπή της επιστροφής του φασισμού ή του ιαπωνικού μιλιταρισμού.
Τα αιματηρά παραδείγματα της τραγικής αποτυχίας
Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, όπως στο Ιράν το 1953, τη Γουατεμάλα (1954), τη Χιλή (1973) και τη Βενεζουέλα (2026), οι αλλαγές καθεστώτων οδήγησαν σε δικτατορικές διακυβερνήσεις φιλικές προς τη Δύση, όχι σε δημοκρατίες.
Ο Mohammed Reza Pahlavi στο Ιράν, ο Carlos Castillo Armas στη Γουατεμάλα και ο Pinochet στη Χιλή επιβεβαίωσαν ότι η αντικατάσταση ηγετών χωρίς θεσμικές μεταρρυθμίσεις σημαίνει παραμονή της καταπίεσης υπό νέα προσωπεία.
Στην πρόσφατη περίπτωση της Βενεζουέλας, η Delcy Rodriguez αναλαμβάνει προσωρινά την προεδρία, με στόχο τη σταθεροποίηση της οικονομίας και τη διατήρηση της πολιτικής δομής της χώρας.
Αυτή η στρατηγική, που επιτράπηκε για τα συμφέροντα των ΗΠΑ, δεν είχε καμία σχέση με πραγματική δημοκρατία.
Το μάθημα είναι προφανές: η αλλαγή καθεστώτος είναι θεσμική, όχι ηγετική. Η απομάκρυνση ενός ηγέτη χωρίς ανασυγκρότηση των θεσμών οδηγεί σε επιφανειακές αλλαγές και συνεχιζόμενη αστάθεια.
Οι περιπτώσεις Αφγανιστάν (2001), Ιράκ (2003) και Λιβύη (2011) επιβεβαιώνουν τις αποτυχίες τέτοιων στρατιωτικών παρεμβάσεων.
Οι αμερικανικές δυνάμεις υπέθεταν ότι υπήρχαν εναλλακτικοί ηγέτες που θα μπορούσαν να οικοδομήσουν δημοκρατικές και λογοδοτούσες κυβερνήσεις.
Ωστόσο, προσωπικότητες όπως ο Ahmed Chalabi στο Ιράκ απέδειξαν ότι οι υποσχέσεις για θερμή υποδοχή των ΗΠΑ από τους πολίτες ήταν εντελώς ανυπόστατες.
Οι συνέπειες για τις ΗΠΑ ήταν καταστροφικές: περίπου 4.500 στρατιωτικοί νεκροί, πάνω από 100.000 θάνατοι αμάχων και οικονομικό κόστος άνω των 4,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παράλληλα, η εξωτερική παρέμβαση συχνά δημιουργεί πολιτικά κενά και εμφύλιες συγκρούσεις.
Η αποσύνθεση των στρατιωτικών δυνάμεων και η δημιουργία κενών εξουσίας δίνουν χώρο σε εξεγέρσεις και μειονοτικές διεκδικήσεις, όπως φάνηκε στο Αφγανιστάν και στο Ιράν.
Εξαιρετικά επικίνδυνη για τις ΗΠΑ η παγίδα του Ιράν για τρεις λόγους
Στο Ιράν, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σύνθετη.
Πρώτον, δεν υπάρχει ένας καθολικά αποδεκτός ηγέτης που να αντικαταστήσει το θεοκρατικό καθεστώς.
Τρεις βασικές ομάδες έχουν ιστορικά προσπαθήσει να αμφισβητήσουν την κυβέρνηση των μουλάδων στην Τεχεράνη: οι People’s Mujahideen (Mojahedin-e-Khalq), το Πράσινο Κίνημα και ο Reza Pahlavi, γιος του Σάχη.
Ο Pahlavi, που ζει στην Ουάσιγκτον, προβάλλει τη δημοκρατική λύση, αλλά η αποδοχή του από τον λαό του Ιράν παραμένει αμφίβολη.
Δεύτερον, το IRGC παραμένει μια πανίσχυρη δύναμη που ελέγχει στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους.
Χωρίς τον διαχωρισμό στρατιωτικής και οικονομικής εξουσίας, η συστημική αλλαγή είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Τρίτον, η ανάδειξη των Κούρδων και των Μπαλούχων ως ενεργών πολιτών μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω ανησυχία στις γειτονικές χώρες, όπως στις χώρες του Περσικού Κόλπου, τη Συρία και την Τουρκία αυξάνοντας τον κίνδυνο ασταθών συνόρων.
Ο απόλυτος εφιάλτης σε ζωντανή μετάδοση
Συμπερασματικά, η προσπάθεια των Trump και Netanyahu να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν φαίνεται μάλλον επιφανειακή και επικίνδυνη.
Χωρίς πραγματικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως ανεξάρτητη δικαιοσύνη και σταθερά δημοκρατικά όργανα, οποιαδήποτε αλλαγή θα παραμείνει επιφανειακή, ενισχύοντας την αστάθεια και όχι τη δημοκρατία.
Οι ΗΠΑ φαίνεται ότι δεν είναι έτοιμες για μια μακροχρόνια, δέσμευση τύπου Ιαπωνίας - Γερμανίας που θα διασφάλιζε πραγματική θεσμική αλλαγή και προστασία από την επιστροφή ενός αυταρχικού καθεστώτος.
Η ιστορία των εξωτερικών στρατιωτικών επεμβάσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ μάς διδάσκει ότι η αποστασιοποίηση από τις θεσμικές αλλαγές και η εμμονή σε «αποκεφαλισμούς» ηγετών οδηγεί μόνο σε αμφιλεγόμενες νίκες και βαθύτερη αδυναμία πολιτικών συστημάτων.
Το Ιράν, με το ισχυρό IRGC, τις πολυάριθμες εθνοτικές ομάδες και την έλλειψη δημοκρατικής κουλτούρας, δεν φαίνεται να αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα.
Η πραγματική πρόκληση για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν είναι η ανατροπή ενός ηγέτη, αλλά η μεταρρύθμιση του θεσμικού καθεστώτος.
Χωρίς αυτή, κάθε στρατιωτική επιτυχία θα είναι μια ψεύτικη νίκη, και η υπόθεση της «ελευθερίας για τον ιρανικό λαό» θα παραμείνει ένα πολιτικό αφήγημα που εξυπηρετεί αποκλειστικά τα στρατηγικά συμφέροντα της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ.
Εν κατακλείδι στις 28 Φεβρουαρίου 2026 ΗΠΑ και Ισραήλ άναψαν μία γεωπολιτική φωτιά που καίει ανεξέλεγκτη και πλέον δεν μπορούν να σβήσουν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών